Bez Polaków nie byłoby złamania Enigmy. Historia tajnej broni, która pomogła pokonać Hitlera

Gdy myślimy o złamaniu Enigmy, najczęściej przychodzi nam do głowy Alan Turing i brytyjscy kryptolodzy z Bletchley Park. Tymczasem historia jednej z najważniejszych operacji wywiadowczych II wojny światowej zaczęła się jeszcze przed wybuchem wojny – i to w Polsce.

Pod koniec lat 30. niemiecka armia korzystała z Enigmy – zaawansowanej maszyny szyfrującej, która miała zapewnić bezpieczeństwo komunikacji wojskowej. Niemcy byli przekonani, że jej kodów nie da się złamać. Każdego dnia urządzenie mogło być konfigurowane na miliony różnych sposobów, a jego skomplikowana konstrukcja sprawiała, że przechwycone wiadomości wydawały się niemożliwe do odczytania.

Jak podkreślają eksperci występujący w serii dokumentalnej „Tom Hanks: II wojna światowa”, niemieccy dowódcy wierzyli, że ich system szyfrowania jest praktycznie niezniszczalny. Enigma miała być gwarancją bezpieczeństwa dla jednej z najpotężniejszych armii świata.

Tymczasem po drugiej stronie Europy polscy matematycy i kryptolodzy od lat próbowali rozwikłać tajemnicę niemieckich szyfrów. Ich praca przyniosła przełomowe rezultaty. Jeszcze przed wybuchem wojny Polacy opracowali urządzenie pozwalające analizować ustawienia Enigmy i odczytywać część niemieckich wiadomości.

Gdy w 1939 roku zagrożenie ze strony III Rzeszy stawało się coraz bardziej realne, polski wywiad zdecydował się podzielić swoim osiągnięciem z aliantami.

Jak przypomina Tom Hanks w serii „Tom Hanks: II wojna światowa”, przed wojną polscy kryptolodzy stworzyli maszynę, która pomagała analizować ustawienia wczesnych wersji Enigmy. W 1939 roku, obawiając się niemieckiej inwazji, przekazali swoje rozwiązanie brytyjskiemu i francuskiemu wywiadowi.

To właśnie na fundamencie tej pracy Alan Turing i jego zespół rozpoczęli działania w Bletchley Park. Młody matematyk stworzył znacznie bardziej zaawansowaną maszynę nazwaną Bombą, która potrafiła analizować miliony możliwych ustawień Enigmy i stopniowo eliminować błędne konfiguracje. Dzięki temu alianci mogli odczytywać coraz większą liczbę niemieckich depesz.

Znaczenie tego sukcesu trudno przecenić.

Dzięki odczytywaniu niemieckich meldunków Brytyjczycy mogli lepiej przygotować się do Bitwy o Anglię. Poznawali plany Luftwaffe, kierunki nalotów oraz rzeczywistą skalę strat ponoszonych przez Niemców.

– Bletchley Park odegrało absolutnie kluczową rolę w obronie Wielkiej Brytanii podczas Bitwy o Anglię – podkreśla historyk Guy Walters w serii.

W kolejnych latach wywiad oparty na Enigmie, znany pod kryptonimem ULTRA, stał się jedną z największych przewag aliantów. Pozwalał śledzić ruchy niemieckich okrętów podwodnych na Atlantyku, chronić konwoje płynące do Wielkiej Brytanii i wspierać najważniejsze operacje wojskowe prowadzone przeciwko III Rzeszy.

Niemcy przez długi czas nie byli w stanie uwierzyć, że ich szyfry zostały złamane.

– Byli tak przekonani o niezawodności Enigmy, że nawet gdy dowody znajdowały się przed ich oczami, nie dopuszczali możliwości, że system został złamany – mówi prof. Katrin Paehler, ekspertka występująca w programie.

Historycy do dziś uznają złamanie Enigmy za jeden z najważniejszych sukcesów wywiadowczych XX wieku. Wielu z nich podkreśla, że bez współpracy polskich kryptologów, brytyjskich matematyków i amerykańskich inżynierów osiągnięcie tego celu byłoby znacznie trudniejsze, a być może niemożliwe.

Historię tajnej wojny prowadzonej przez matematyków, kryptologów i agentów wywiadu przedstawia dziewiąty odcinek serii dokumentalnej „Tom Hanks: II wojna światowa”. Produkcja pokazuje nie tylko kulisy złamania Enigmy, ale również rolę dezinformacji, szpiegostwa i operacji specjalnych, które pomogły aliantom odwrócić losy wojny.

„Tom Hanks: II wojna światowa” – dwa odcinki, we wtorki o godz. 21:00 na HISTORY Channel.

foto, źródło. Hearst Networks Polska