Opera „Matki Chersonia” na Arte.tv!

Ponad 20 tysięcy uprowadzonych dzieci. Niemal 5 tysięcy kilometrów i tysiące ukraińskich kobiet, które wyruszyły na okupowany Krym, by odzyskać swoich bliskich. Nie dla wszystkich ta podróż zakończyła się szczęśliwie. Ich pełna determinacji historia stała się inspiracją dla opery „Matki Chersonia”. Nagranie tego wyczekiwanego spektaklu, realizowanego w prestiżowej koprodukcji nowojorskiej The Metropolitan Opera i Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie, wraz z towarzyszącym mu filmem dokumentalnym, będzie można obejrzeć bezpłatnie na europejskiej platformie streamingowej ARTE.tv już 24 października.

ZBRODNIA WOJENNA NA DESKACH OPERY

Od początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę ponad 20 tysięcy ukraińskich dzieci zostało bezprawnie deportowanych lub przymusowo przemieszczonych do Rosji i na terytoria okupowane. To zbrodnia wojenna, w związku z którą Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania Władimira Putina i rosyjskiej rzeczniczki praw dziecka Marii Lwowej-Biełowej. Za tymi przerażającymi statystykami kryją się jednak osobiste dramaty tysięcy rozdzielonych rodzin. „Matki Chersonia” to artystyczna odpowiedź na te wydarzenia i próba oddania głosu skrzywdzonym kobietom.

Dzieło przyjmuje unikalną formę „operodokumentu”. Libretto wiernie oddaje realia pierwszych dni okupacji Chersonia w 2022 roku, gdy dzieci pod pretekstem ochrony przed bombardowaniami były wywożone na rzekome letnie obozy na Krymie. Gdy obozy okazały się pułapką, ukraińskie matki postanowiły ruszyć w niebezpieczną podróż przez linię frontu, Polskę, Białoruś i Rosję, sprowokowane zaproszeniem Lwowej-Biełowej, która przed kamerami oświadczyła, że rodzice mogą odebrać dzieci – o ile stawią się po nie osobiście.

PRESTIŻOWY SOJUSZ: NOWY JORK I WARSZAWA ŁĄCZĄ SIŁY

„Matki Chersonia” to efekt współpracy dwóch gigantów świata opery. Inicjatorem powstania dzieła był Peter Gelb, dyrektor nowojorskiej Metropolitan Opera, który w porozumieniu z ukraińskim Ministerstwem Kultury powierzył to zadanie wybitnym twórcom, chcąc stworzyć artystyczne świadectwo bohaterstwa Ukrainek i udokumentować dokonywane zbrodnie. Do projektu natychmiast dołączył warszawski Teatr Wielki – Opera Narodowa, stając się koproducentem tej historycznej inscenizacji. To właśnie w Polsce, na blisko dwa lata przed nowojorską premierą, świat po raz pierwszy zobaczy pełną, sceniczną wersję tego dzieła.

GŁOS W OBRONIE SKRZYWDZONYCH – TWÓRCY I GWIAZDORSKA OBSADA

Za warstwę muzyczną odpowiada ukraiński kompozytor Maksym Kołomyjec. Jego twórczość nie przedstawia kobiet z Chersonia jako mitycznych bohaterek – kompozytor unika nadmiernej złożoności, sięgając po motywy zaczerpnięte z ukraińskiej muzyki. Powstaje z tego język równie prosty i autentyczny, co życie kobiet, o których opowiada. Autorem libretta jest z kolei uznany amerykański dramatopisarz George Brant, który oparł swój tekst na licznych wywiadach z matkami, babciami i młodymi ludźmi, którym udało się powrócić do Ukrainy.

Światowa prapremiera pełnej inscenizacji odbędzie się 16 października 2026 roku na scenie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie. Reżyserię spektaklu powierzono Barbarze Wysockiej, a w rolę uprowadzonych dzieci wcieli się na scenie warszawski Chór Dziecięcy „Artos”. Orkiestrę i Chór TW-ON poprowadzi Keri-Lynn Wilson – wybitna dyrygentka i założycielka Ukrainian Freedom Orchestra. W głównych rolach wystąpią m.in. Izabela Matuła (Kateryna), Hanna Sosnowska-Bill (Lilia) oraz Kamila Dutkowska (Dasza). Partnerować im będą m.in. Małgorzata Walewska, Tadeusz Szlenkier i Adrian Domarecki.

Po prapremierze warszawskie pokazy zaplanowano na 18, 23, 25 i 27 października. Następnie w kwietniu 2028 roku spektakl trafi na deski nowojorskiej Metropolitan Opera. W tamtejszej obsadzie zobaczymy gwiazdy światowych scen operowych, m.in. Aleksandrę Kurzak, Erin Morley i Alice Coote.

JEDNA HISTORIA W DWÓCH ODSŁONACH: OPERA I DOKUMENT NA ARTE.TV

Już 24 października, zaledwie kilka dni po polskiej prapremierze, platforma ARTE.tv udostępni za darmo profesjonalne nagranie opery zrealizowane w warszawskim Teatrze Wielkim. Spektakl śpiewany jest w języku angielskim, a polscy widzowie będą mogli obejrzeć go z polskimi i ukraińskimi napisami.

Europejska platforma streamingowa przygotowała jednak dla widzów coś więcej. Równolegle na ARTE.tv zadebiutuje 30-minutowy film dokumentalny prezentujący wypowiedzi osób, których historie zainspirowały twórców „Matek Chersonia”. Na ekranie pojawiają się m.in. ukraińska dokumentalistka Sasza Andrusyk, kompozytor Maksym Kołomyjec, przebywający obecnie na emigracji w Lipsku oraz śpiewaczka Maria Udowenko, która musiała sprowadzić część swojej rodziny do bezpiecznej Polski.

– Film przedstawia prawdziwe historie będące inspiracją dla libretta. Jedną z nich jest los Julii Radzewiłowej, która, chcąc uchronić swojego 12-letniego syna Maksyma przed atakami na Chersoń, wysłała go na wakacyjny obóz na Krymie. Maksym jednak nie mógł stamtąd wrócić, dlatego Julia wyruszyła w pełną dramatycznych wydarzeń podróż, by go odzyskać. Widzowie ARTE.tv zobaczą także niezwykle poruszający moment z przedpremierowego pokazu opery w Kijowie, podczas którego matka i syn wspólnie oglądają własną historię przeniesioną na wielką scenę – opowiada Berenika Wyrzykowska-Novi, redaktorka naczelna ARTE.tv w Polsce.

SOLIDARNOŚĆ PONAD GRANICAMI

Emisja „Matek Chersonia” to także symboliczny gest wsparcia. Przy okazji tego projektu, warto wspomnieć, że ARTE.tv nawiązało współpracę z Suspilne Ukraine – narodowym, publicznym nadawcą radiowym i telewizyjnym Ukrainy.

– Partnerstwo między ARTE a Suspilne Ukraine jest nie tylko przykładem profesjonalnej współpracy, ale także ważnym wyrazem solidarności i wspólnych wartości. W czasie, gdy Ukraina walczy o swoją wolność i demokratyczną przyszłość, przynależność do europejskiej wspólnoty kultury i mediów ma dla nas ogromne znaczenie. Wspólnie możemy opowiadać historie i przedstawiać perspektywy, które zbliżają do siebie ludzi w całej Europie – podkreśla Mykola Chernotytskyi, prezes zarządu Suspilne Ukraine.

Zarówno opera „Matki Chersonia”, jak i towarzyszący jej film dokumentalny, będą dostępne od 24 października za darmo, w pełni legalnie i bez konieczności subskrypcji czy zakładania konta na platformie ARTE.tv.

Oglądaj operę „Matki Chersonia”: „Matki Chersonia” – opera

Oglądaj film dokumentalny: „Matki Chersonia” – dokument

foto, źródło. Arte.tv