Krytyka czy hejt? Radio ZET z debatą na USWPS o granicach wolności słowa i ochronie dziennikarzy

Gdzie kończy się prawo do krytyki, a zaczyna się hejt? Jakie narzędzia prawne mogą chronić dziennikarzy przed nienawiścią i jak radzić sobie z jej psychicznymi konsekwencjami? O tych zagadnieniach rozmawiali uczestnicy debaty „Hejt w pracy dziennikarzy”, zorganizowanej przez Radio ZET w ramach III edycji Forum Dziennikarskiego Nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego. Spotkanie odbyło się 29 października na Uniwersytecie SWPS w Warszawie.

Hejt stał się naszym dziennikarskim chlebem powszednim, ale to nie sprawi, że przestaniemy chcieć wykonywać ten zawód. Wręcz przeciwnie – tym bardziej chcemy go wykonywać. (…) My, dziennikarze nie boimy się krytyki. Jest ona w tym zawodzie potrzebna, a my jesteśmy do niej przyzwyczajeni. Nie może jednak przeradzać się w upokarzanie i uwłaczanie naszej godności – mówiła podczas debaty Brygida Grysiak, zastępczyni redaktora naczelnego TVN24.

Wydarzenie miało miejsce na Uniwersytecie SWPS i skierowane było do studentów dziennikarstwa Uniwersytetu SWPS oraz uczniów warszawskich liceów o profilu medialnym. Program obejmował trzy części poświęcone doświadczeniom dziennikarzy, prawnym możliwościom ochrony przed hejtem, odpowiedzialności redakcji oraz psychicznym konsekwencjom przemocy słownej.

Hejt w pracy dziennikarskiej – doświadczenia i konsekwencje

Pierwszy panel, zatytułowany „Hejt w akcji”, dotyczył codziennych doświadczeń dziennikarzy mierzących się z tym zagadnieniem. Swoimi historiami podzielili się Joanna Dunikowska-Paź (TVP), Natalia Waloch („Wysokie Obcasy”), Jakub Wiech („Elektryfikacja”) oraz Bartosz T. Wieliński („Gazeta Wyborcza”). Dyskusję poprowadził Marcin Zaborski (Radio ZET, Uniwersytet SWPS).

Uczestnicy opowiadali o falach nienawistnych komentarzy w internecie, a także o niebezpiecznych sytuacjach, z którymi zetknęli się poza siecią. Mówili o poczuciu zagrożenia, utracie pewności siebie i własnej wartości, ale też o sposobach na radzenie sobie z hejtem. Poruszono także kwestię roli największych platform technologicznych w rozpowszechnianiu mowy nienawiści i zarabianiu na niej.

Jako dziennikarka, jako kobieta i jako feministka jestem przyzwyczajona do hejtu. To nasza codzienność. Trzeba jednak jasno powiedzieć: hejt jest złem, jest przemocą. Nie możemy dać sobie wmówić, że trzeba do niego przywyknąć, bo dziennikarstwo jest zawodem publicznym. Nie wolno go normalizować. – komentowała Natalia Waloch, dziennikarka „Wysokich Obcasów”.

Jak prawo i redakcje mogą chronić dziennikarzy?

Druga część spotkania koncentrowała się na prawnych możliwościach ochrony dziennikarzy oraz roli wsparcia ze strony redakcji. W panelu udział wzięli Brygida Grysiak, zastępczyni redaktora naczelnego TVN24, Michał Piasecki, zastępca redaktora naczelnego „Faktu”, a także adw. Zofia Goetz i adw. Mateusz Ostrowski. Dyskusję poprowadziła Agnieszka Gozdyra (Polsat, Uniwersytet SWPS).

Uczestnicy spotkania dowiedzieli się m.in. dlaczego tak trudno jest jednoznacznie zdefiniować pojęcie hejtu i uregulować to zjawisko w przepisach prawa, jakie są przyczyny, że niektóre sprawy rozstrzygane są w sądach na korzyść hejtowanych osób, a inne nie, co robią jedne z największych redakcji w kraju, aby chronić własnych dziennikarzy, czy do których organizacji można udać się po pomoc i bezpłatne wsparcie.

Hejt nie jest nazwą jednego przestępstwa. Obecnie w polskim prawodawstwie nie ma zdefiniowanego pojęcia hejtu. To młodzi ludzie będą kształtować tę definicje, to praktyka wykształtuje ustawowe zapisanie tego pojęcia. Oczywiście ono nie będzie adekwatne do stanu faktycznego, bo to się dynamicznie zmienia – tłumaczył adwokat Mateusz Ostrowski, który od wielu lat prowadzi sprawy z zakresu ochrony dóbr osobistych, zniesławienia i znieważenia dziennikarzy.

Psychiczne skutki hejtu. Jak zadbać o siebie i wyznaczać granice?

Ostatni panel, „Po drugiej stronie komentarza – o psychicznych skutkach hejtu i radzeniu sobie z nim”, poświęcono wpływowi hejtu na zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie osób pracujących w mediach. Spotkanie miało formę interaktywnego wykładu, który poprowadziła Jagoda Smoleńska-Kurowska, prezeska Fundacji im. Pawła Smoleńskiego „Twarzą w twarz”, wspierającej dziennikarzy i ich rodziny w sytuacjach traumatycznych oraz związanych z dużym obciążeniem psychicznym.

Podczas spotkania rozmawiano m.in. o budowaniu odporności psychicznej, mechanizmach desensytyzacji i ruminacji. Prowadząca przedstawiła praktyczne wskazówki dotyczące radzenia sobie z hejtem, reagowania na długotrwałą przemoc oraz rozpoznawania momentu, w którym warto skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologicznej. Podkreśliła również znaczenie wsparcia ze strony redakcji, bliskich i otoczenia, a także umiejętności wyznaczania granic i dbania o własne potrzeby.

Debata „Hejt w pracy dziennikarzy” odbyła się w ramach III edycji Forum Dziennikarskiego Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego, we współpracy z Uniwersytetem SWPS oraz Fundacją im. Pawła Smoleńskiego „Twarzą w twarz”.

Forum Dziennikarskie Nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego to projekt zainicjowany przez Radio ZET w 2022 roku we współpracy z Uniwersytetem SWPS. Jego celem jest promowanie rzetelnego i jakościowego dziennikarstwa oraz zwiększanie świadomości na temat roli mediów w demokratycznym społeczeństwie.

foto, źródło. Grupa Eurozet